13—14 roku ży­cia, ogólnie w przedziale wieku 9—20 lat). Nie zawsze jest to równoczesne z podjęciem przez jajniki produkcji komórek roz­rodczych (jajowych). U chłopców z kolei pojawiają się wytryski nasienia (np. podczas snu), co ma miejsce przeciętnie ok. 15—16 roku życia. Są to oczywiście zjawiska normalne, świadczące o zdrowiu i prawidłowo przebiegającym rozwoju.

Zwróć uwagę, że opisany pokrótce przebieg rozwoju fizycz­nego można wyraźnie podzielić na dwie fazy. Pierwsza charak­teryzuje się rozchwianiem, burzliwością, pewnym rozkojarzeniem zmian i ich gwałtownością. Odpowiada ona chronologicznie wie­kowi 11—12 lub 14—15 lat. Druga jest jakby odwrotnością pierw­szej i charakteryzuje ją uspokojenie, wyrównanie, stabilizacja, wzmocnienie mechanizmów regulacyjnych. Odpowiada ona wie­kowi 16—21, czyli okresowi tzw. wczesnej młodości. Pozostałe składowe rozwoju podlegają podobnej prawidłowości, choć nie­koniecznie tak wyraźnie jak poprzednie.