—     morfogenetyczny, to znaczy przekazywany z pokolenia na pokolenie przez proces dziedziczenia, obywający się bez udzia­łu doświadczenia i na ogół nie ulegający modyfikacji pod wpły­wem środowiska;

—     epigenetyczny, to znaczy taki, który zawiera niezbędne komponenty wrodzone, lecz dla właściwej realizacji wymaga in­dywidualnego doświadczenia;

—     kształtujący się na podstawie indywidualnego doświad­czenia, przy minimalnym wykorzystaniu elementów wrodzo­nych,

indywidualne doświadczenie należy rozumieć dość szeroko. Obejmuje ono bowiem sumę wpływów środowiska w którym jednostka ludzka jest osadzona, przy czym związek ze środowiskiem — poczęści przynajmniej — jest związkiem aktywnym, a wpływy obustronne. Penetrując od naj­młodszych lat środowisko i otrzymując informacje o skutkach swoich działań, człowiek modyfikuje te ostatnie (a więc równo­cześnie i siebie), tak aby uzyskać względny wpływ i kontrolę nad środowiskiem, a nawet zmieniać je, kształtować i uzupełniać.